EYT kapsamı dışında kalan çalışanlar için SGK’nın fiili hizmet süresi zammı uygulaması öne çıkıyor. Yıpranma payı sayesinde hem prim günleri artıyor hem de emeklilik yaşı 3 yıla kadar geri çekilebiliyor.
3600 Günle Erken Emeklilik Nasıl Mümkün Oluyor?
Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinden yararlanamayan milyonlarca çalışan için fiili hizmet süresi zammı, yani kamuoyunda bilinen adıyla yıpranma payı, önemli bir alternatif olarak öne çıkıyor. SGK mevzuatında yer alan bu uygulama, özellikle ağır ve tehlikeli işlerde çalışanların emekliliğe daha erken ulaşmasını amaçlıyor.
5510 sayılı Kanun’un 40. maddesi kapsamında düzenlenen sistemde, belirlenen meslek gruplarında çalışanlara her yıl için 60, 90 veya 180 gün ek prim kazandırılıyor. Bu kazanımın yarısı doğrudan prim günlerine eklenirken, diğer yarısı emeklilik yaşından düşülüyor. Böylece çalışanlar, daha az yaşla ve daha kısa sürede emekliliğe yaklaşabiliyor.
Yıpranma Payı Emeklilik Yaşını Nasıl Düşürüyor?
Yıpranma payının etkisi, somut bir örnekle daha net anlaşılıyor. Örneğin, bir çalışan 20 yıl boyunca yılda 90 gün yıpranma payı alıyorsa toplamda 1.800 gün ek kazanım elde ediyor.
Bu sürenin:
Bu da emeklilik yaşının yaklaşık 2,5 ila 3 yıl öne çekilmesi anlamına geliyor. Yer altı maden işçileri için ise yaş indirimi konusunda herhangi bir üst sınır bulunmaması, bu grubu daha avantajlı hâle getiriyor.
Hangi Meslekler Bu Haktan Yararlanabiliyor?
Fiili hizmet süresi zammı, yalnızca SGK mevzuatında açıkça tanımlanan riskli ve yıpratıcı meslek grupları için uygulanıyor. Erken emeklilik avantajından yararlanabilen başlıca meslekler şunlar:
-
Yer altı maden işçileri
-
Radyasyonla çalışan sağlık personeli
-
Emniyet mensupları ve polisler
-
Türk Silahlı Kuvvetleri personeli
-
Basın ve gazetecilik çalışanları
-
Demir-çelik ve ağır sanayi işçileri
Emniyet ve TSK personeli için yaş indirimi en fazla 8 yıl ile sınırlandırılırken, yer altı madencileri bu sınırlamanın dışında tutuluyor.
3600 Gün Şartı Neden Kritik?
Yıpranma payı avantajından yararlanabilmek için en önemli koşullardan biri, ilgili meslek grubunda en az 3600 gün fiilen çalışmış olmak. Bu süre tamamlanmadan fiili hizmet süresi zammı emeklilik hesabına dâhil edilmiyor.
Bu nedenle EYT’yi kaçıran ancak uzun yıllar riskli işlerde çalışanlar için 3600 gün, erken emekliliğin kilit eşiği olarak görülüyor.
Doğum ve Askerlik Borçlanması Ek Avantaj Sağlıyor mu?
Yıpranma payına ek olarak, borçlanma yöntemleri de emeklilik sürecini hızlandırabiliyor.
Kadın çalışanlar:
Erkek çalışanlar ise askerlik borçlanmasıyla sigorta başlangıç tarihini geriye çekebiliyor. Bu borçlanmalar doğrudan yaş indirimi sağlamasa da, emeklilik tarihinin dolaylı olarak öne alınmasına katkı sağlıyor.
Başvuru Süreci Nasıl İşliyor?
Erken emeklilikten yararlanmak isteyen çalışanların izlemesi gereken süreç net şekilde belirlenmiş durumda:
-
Başvurular, SGK il veya ilçe müdürlüklerine yazılı dilekçe ile yapılıyor.
-
İşveren tarafından SGK’ya bildirilen hizmet kayıtları esas alınıyor.
-
Doğum ve askerlik borçlanmaları için SGK-025 Borçlanma Formu dolduruluyor.
-
Başvuru sonuçları e-Devlet üzerinden takip edilebiliyor.
EYT Sonrası En Güçlü Alternatif
Fiili hizmet süresi zammı uygulaması, EYT kapsamı dışında kalan çalışanlar için en güçlü erken emeklilik alternatiflerinden biri olarak değerlendiriliyor. Özellikle madenciler, sağlık çalışanları, polisler ve askerler için bu sistem, 3600 günle emekliliğe yaklaşmayı mümkün kılan önemli bir avantaj sunuyor.